ESDM

 

Model wczesnej interwencji dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu realizowany w Centrum Adesse bazuje na trzech składowych:

  1. Wczesne rozpoznanie nieprawidłowych symptomów oraz określenie stopnia ryzyka autyzmu przy użyciu narzędzi do badań przesiewowych, których skuteczność została zweryfikowana w zakrojonych na szeroką skalę badaniach naukowych (SACS-R),
  2. Wczesna diagnoza przy zastosowaniu wystandaryzowanych instrumentów diagnostycznych stosowanych w diagnozie klinicznej na całym świecie (ADOS-2 i ADI-R),
  3. Wczesna interwencja terapeutyczna w oparciu o metodę opracowaną przez specjalistów o światowej renomie, której skuteczność została potwierdzona empirycznymi badaniami naukowymi (ESDM).

Składowa 3:

ESDM (The Early Start Denver Model)

The Early Start Denver Model (ESDM) jest metodą wczesnej interwencji terapeutycznej przeznaczoną dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu w wieku od 12 do 60 miesięcy. Został opracowany przez światowych ekspertów w dziedzinie autyzmu – psychologów dr Sally J. Rogers i dr Geraldine Dawson.

Rezultaty badań naukowych zakończonych w 2009 roku jednoznacznie wykazały, że dzieci objęte programem ESDM poprawiają swoje wyniki w testach inteligencji i testach językowych. Udowodniono również zmniejszenie natężenia objawów we wszystkich charakterystycznych dla autyzmu zaburzonych sferach.

Model ESDM bazuje na podejściu relacyjnym, pozytywnym wzmocnieniu zachowań, współdzieleniu zainteresowań dziecka przedmiotami i aktywnościami z życia codziennego. Techniki stosowane w ESDM aktywują zachowania społeczne i komunikacyjne dziecka (zarówno werbalne jak i niewerbalne), odnosząc się przez cały czas do norm rozwojowych danych zachowań.

Model ESDM powstał w oparciu o wyniki badań dotyczących rozwoju dzieci z autyzmem, dzieci i niemowląt rozwijających się normatywnie, oraz badań nad mechanizmami uczenia się. Łączy w sobie metody nauczania wywodzące się z trzech strategii terapeutycznych: Applied Behavior Analysis (ABA), Pivotal Response Therapy (PRT) oraz Denver Model.

Przebieg terapii metodą ESDM dzieli się na ustalone przedziały czasowe. Każdy interwał rozpoczyna się od przygotowania ramowego programu terapeutycznego z użyciem skal rozwojowych stworzonych na potrzeby modelu. Program ten stanowi następnie podstawę do opracowania szczegółowych wytycznych na poszczególne zajęcia terapeutyczne. W trakcie każdych zajęć odnotowywane są postępy dziecka – analiza dynamiki zmian brana jest pod uwagę przy tworzeniu programu na kolejny przedział czasowy, umożliwia także podejmowanie decyzji o włączaniu do terapii innych specjalistów, pełniących rolę doradców.
W procesie terapeutycznym biorą udział także rodzice, na bieżąco informowani o przebiegu terapii. Jest to niezbędne do właściwego przebiegu procesu generalizacji – przenoszenia umiejętności zdobytych przez dziecko w placówce terapeutycznej na inne osoby i miejsca.

Skuteczność modelu ESDM została opisana w licznych publikacjach. Jedną z nich jest artykuł w renomowanym magazynie Pediatrics – oficjalnym wydawnictwie głównego amerykańskiego stowarzyszenia lekarzy pediatrów, American Academy of Pediatrics. Przedstawiono w nim rezultaty badań analizujących wyniki dwuletniej terapii 48 dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu w wieku od 18 do 30 miesięcy.
Dzieci zostały podzielone na dwie grupy. Pierwsza z nich (grupa A) została objęta terapią wczesnej interwencji modelem ESDM, na którą składały się dwie dwugodzinne sesje przez pięć dni w tygodniu, a także pięć godzin tygodniowo terapii prowadzonej przez rodziców w domu.
Dzieci z grupy drugiej (grupy B) objęte zostały ogólnodostępnymi programami terapeutycznymi w ramach istniejącego systemu świadczeń zdrowotnych.
Postępy dzieci z obu grup były monitorowane przez badaczy Uniwersytetu w Waszyngtonie.
W momencie rozpoczęcia projektu pomiędzy obiema grupami nie występowały żadne znaczące różnice w funkcjonowaniu dzieci. W momencie zakończenia dwuletniego okresu terapii, iloraz inteligencji dzieci z grupy objętej terapią ESDM (grupa A) poprawił się średnio o ok. 18 punktów, w porównaniu do nieco ponad 4 punktów w przypadku dzieci z grupy B. U dzieci z grupy A nastąpiła również niemalże 18 punktowa poprawa w zakresie rozumienia języka, w porównaniu do około 10 punktów w przypadku dzieci z grupy B. U siedmiorga dzieci z grupy A nastąpiła całościowa poprawa funkcjonowania pozwalająca na zmianę diagnozy z autyzmu na PDD-NOS (całościowe zaburzenia rozwojowe niezdiagnozowane inaczej). Dla porównania, tylko jedno dziecko z grupy B otrzymało podobną zmianę diagnozy.
Opis projektu znajdą Państwo na stronie organizacji Autism Speaks, natomiast pełna wersja publikacji dostępna jest na stronie magazynu Pediatrics.

Wyniki badań nad modelem ESDM opublikowanych pod koniec 2012 roku w Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry wykazały, że terapia metodą ESDM wpływa na poprawę aktywności mózgu.
Badania opierały się na monitorowaniu pracy mózgu przy użyciu EEG w czasie, gdy dzieci patrzyły na zdjęcia ludzkich twarzy oraz zdjęcia zabawek. Uwagę dzieci rozwijających się normatywnie przyciagają przede wszystkim ludzie – ich mózgi w badaniach EEG wykazują większą aktywność gdy patrzą na ludzką twarz, niż kiedy patrzą na przedmiot. U dzieci z autyzmem część mózgu, która powinna reagować na widok twarzy, pozostaje mniej aktywna, zauważa się natomiast wzrost aktywności obszarów mózgu odpowiedzialnych za percepcję obiektów.
W trakcie przeprowadzanych badań zapisy aktywności mózgu u dzieci objętych programem dwuletniej, intensywnej terapii metodą ESDM nie różniły się od zapisów aktywności mózgu u dzieci zdrowych w zbliżonym wieku, podczas gdy u dzieci objętych ogólnodostępnymi programami terapeutycznymi nadal występowały zauważalne różnice.
Magazyn Time uznał te badania za jedno z dziesieciu najważniejszych osiągnięć w dziedzinie medycyny w 2012 roku.
Opis badań znajdą Państwo na stronie magazynu Time, a także na stronie CNN International.

Na początku czerwca 2015 roku Instytut MIND zaprezentował wyniki najnowszych badań naukowych nad modelem ESDM, poświęconych długoterminowym efektom wczesnej interwencji terapeutycznej u sześcioletnich dzieci z ASD po dwóch latach od zakończenia intensywnej terapii ESDM.
Wyniki badań przeprowadzonych wśród 39 dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu wykazały, że korzyści wczesnej, intensywnej interwencji terapeutycznej utrzymały się po 2 latach od zakończenia terapii.
Wykazano ponadto, że po zakończeniu intensywnej terapii w obu grupach (objętej terapią ESDM i kontrolnej) następowała dalsza poprawa funkcjonowania dzieci, przy czym w grupie ESDM postęp następował przy znacznie mniejszej liczbie zajęć terapeutycznych, niż w grupie kontrolnej.
Opublikowane rezultaty po raz kolejny wskazują na potrzebę rozpoczęcia specjalistycznej interwencji terapeutycznej tak szybko, jak to możliwe – w momencie rozpoznania pierwszych symptomów ASD. Udowodniły także, że wybór metody terapeutycznej nie pozostaje bez znaczenia: właściwie dobrana metoda adresowana do dzieci z ASD, taka jak np. ESDM, pozwala na stopniowe ograniczanie liczby zajęć wraz z postępami terapii i daje nadzieję na lepsze funkcjonowanie dziecka w przyszłości przy minimalnym nakładzie środków.
Więcej informacji na temat badań znajdą Państwo w notatce prasowej Instytutu MIND. Pełny tekst publikacji zamieszczono w Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, Vol. 54, Issue 7.

Zapraszamy także do obejrzenia filmu poświęconego terapii metodą ESDM na stronie Uniwersytetu Kalifornii.

Efektywność metody ESDM jest stale monitorowana. Instytucją czuwającą nad rozwojem i spójnością modelu jest The MIND Institute na Uniwersytecie Kalifornii.

Zapraszamy również do zapoznania się z opracowaniem dotyczącym analizy skuteczności terapii ESDM prowadzonej w Centrum Adesse: Efektywność wczesnej interwencji terapeutycznej dla dzieci z ASD - skuteczność metody ESDM na gruncie polskim


Rodziców rozważających rozpoczęcie terapii metodą ESDM zachęcamy do zapoznania się z wytycznymi procesu certyfikacyjnego metody (plik PDF) opublikowanymi przez Instytut MIND i wybór terapeutów, których nazwiska znajdują się w oficjalnych rejestrach certyfikowanych terapeutów (plik PDF) lub trenerów (plik PDF) metody ESDM publikowanych przez Instytut MIND.

Certyfikaty ESDM przyznawane są po ukończeniu wymagającego procesu szkoleniowego i potwierdzają zdobycie kwalifikacji gwarantujących prowadzenie terapii na najwyższym, światowym poziomie, zgodnie z aktualnymi wytycznymi metody.


Na przełomie stycznia i lutego 2012 r. dr Joanna Kwasiborska-Dudek – założycielka i dyrektorka Centrum Adesse, wzięła udział w miesięcznym, indywidualnym programie szkoleniowym poświęconym terapii ESDM kierowanym przez dr Cynthia Zierhut, w ośrodku Autism Specific Early Learning and Care Centre w Melbourne, Australia.
Zapraszamy do zapoznania się z artykułem na ten temat zamieszczonym w formacie PDF na stronie Universytetu La Trobe.

Dr Joanna Kwasiborska-Dudek jest pierwszym w Polsce i trzecim w Europie certyfikowanym terapeutą metody ESDM. Uzyskała również dodatkowe uprawnienia do pracy z rodzicami dzieci z ASD w ramach metody, a także uprawnienia do prowadzenia coachingu rodziców w nowym modelu P-ESDM. Jako redaktor naukowy polskiego wydania podręcznika ESDM dla specjalistów dbała o zgodność tłumaczenia z założeniami metody.

Dzięki szkoleniom zorganizowanym w maju 2013 roku przez Centrum Adesse, certyfikaty terapeuty ESDM zdobyły dodatkowe trzy osoby, wchodzące w skład zespołu Adesse: mgr Maja de Ines, mgr Tomasz Mróz oraz mgr Agnieszka Beker.

W chwili obecnej Centrum Adesse jako jedyne w Polsce świadczy usługi terapii dzieci z ASD metodą ESDM.


Poniższa mapa (wersja oryginalna do pobrania ze strony Instytutu MIND w formacie PDF) obrazuje zasięg metody ESDM na świecie (stan na maj 2016):